Ponad 14 tys. użytkowników, 639 tys. hektarów pól zarejestrowanych w systemie i 42 303 raporty w 2025 roku (wobec 10 682 w 2024 r.) – taką skalę wykorzystania podaje polska platforma FarmPortal. Do 16 października 2026 r. jej użytkownicy utworzyli też 3144 mapy zmiennego oprysku, wobec 1533 w całym 2025 r. Tymczasem według raportu „Poziom nakładów inwestycyjnych w polskim rolnictwie” (WIB, 2026), opartego na danych Eurostatu z 2023 r., rozwiązania rolnictwa precyzyjnego stosowało 31,6% badanych gospodarstw w Polsce, a systemy cyfrowego zarządzania zaledwie 5% gospodarstw nastawionych na uprawy polowe. Nadchodzący obowiązek ewidencji zabiegów ochrony roślin może stać się impulsem do szerszej cyfryzacji polskiej wsi.
Od stycznia 2027 roku – co zmienia się dla rolnika?
Od 1 stycznia 2027 r. rolnicy i inni profesjonalni użytkownicy środków ochrony roślin będą musieli zapisywać więcej szczegółów dotyczących przeprowadzonych zabiegów. Obowiązek dotyczy gospodarstw niezależnie od ich powierzchni.
Nie oznacza to jednak natychmiastowego końca papierowych zeszytów. W Polsce przewidziano okres przejściowy: zapisy zabiegów z lat 2027–2029 można początkowo prowadzić na papierze, ale trzeba je przenieść do odpowiedniego formatu elektronicznego do 31 stycznia następnego roku. Od 1 stycznia 2030 r. ewidencja ma być prowadzona elektronicznie na bieżąco.
Dlaczego zwykły zeszyt przestaje wystarczać?
W wielu gospodarstwach ewidencja powstaje po pracy w polu. Rolnik zapisuje preparat i dawkę, a kilka miesięcy później odtwarza szczegóły przed kontrolą lub kolejnym zabiegiem. Gdy pól jest więcej, pojawiają się pomyłki, brakujące informacje i niepotrzebne przepisywanie danych.
Nowe regulacje mają uporządkować ten proces. Wynikają z rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/564, zmienionego rozporządzeniem (UE) 2025/2203, oraz polskich przepisów przejściowych. Dokumentacja musi umożliwiać ustalenie, jaki środek zastosowano, gdzie, kiedy, w jakiej dawce i na jakiej uprawie. Rolnik powinien też wskazać powód zabiegu, zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin.
Co musi znaleźć się w ewidencji środków ochrony roślin?
W typowym zabiegu polowym konieczne będzie podanie nazwy środka, numeru jego zezwolenia, daty zastosowania, dawki, powierzchni i lokalizacji zabiegu oraz identyfikacji uprawy. W określonych sytuacjach wymagane są także godzina rozpoczęcia oprysku, kod EPPO oraz faza rozwoju roślin BBCH. Inne reguły szczegółowe dotyczą np. zaprawiania nasion czy zabiegów wykonywanych w pomieszczeniach.
Dokumentację należy przechowywać przez co najmniej trzy lata. Właśnie dlatego ważne jest, by dane były czytelne, kompletne i możliwe do wyeksportowania. Samo zdjęcie papierowego zeszytu nie jest elektronicznym rejestrem w wymaganym formacie nadającym się do odczytu maszynowego.
Rolnictwo 4.0 nie musi oznaczać drogiego ciągnika
Cyfryzacja bywa utożsamiana z dronami i kosztownymi czujnikami. Pierwszym krokiem może być jednak uporządkowanie pól, upraw i zabiegów w jednej aplikacji.
Skala wyzwania pozostaje duża. W przywołanym raporcie za 2023 r. rolnictwo precyzyjne wykorzystywało 66,5% gospodarstw o powierzchni co najmniej 100 ha, lecz tylko 20,6% gospodarstw poniżej 5 ha uwzględnionych w badaniu. To pokazuje różnice w dostępie do technologii między dużymi i małymi producentami. Elektroniczna karta pola może być wspólnym punktem startowym niezależnie od areału.
FarmPortal: bezpłatna ewidencja oprysków i historia pola
Przykładem jest FarmPortal, polski system zarządzania gospodarstwem rolnym, dostępny przez przeglądarkę i telefon. Jego cyfrowy rejestr zabiegów ochrony roślin jest bezpłatny niezależnie od liczby hektarów. Rolnik przypisuje zabieg do pola lub wybranej części działki, uzupełnia datę, preparat, dawkę i przyczynę zastosowania. Baza obejmująca ponad 3000 środków, powiązana z rejestrem Ministerstwa Rolnictwa, ułatwia wybór produktu i sprawdzanie informacji.
Aplikacja pozwala importować pola z ARiMR, obliczać ilość potrzebnego preparatu, przeglądać historię ochrony upraw i eksportować raporty do PDF oraz CSV. To przydatne zarówno w codziennej pracy, jak i podczas przygotowań do kontroli PIORiN. O poprawność i kompletność wpisów nadal odpowiada użytkownik.
Zasady działania i dostęp do aplikacji opisano na stronie bezpłatna elektroniczna ewidencja zabiegów ochrony roślin w FarmPortal.
Od cyfrowego rejestru do precyzyjnego oprysku
Ewidencja to początek. W dodatkowych funkcjach FarmPortal wykorzystuje zdjęcia satelitarne i dane o zróżnicowaniu upraw do tworzenia map zmiennego dawkowania oprysków (VRA). Mapę można przekazać do kompatybilnego terminala maszyny obsługującego odpowiednie standardy, w tym ISOBUS. Dawka jest następnie planowana dla wybranych stref pola, z uwzględnieniem oceny agronomicznej i etykiety preparatu.
Według danych Agri Solutions w testowych wdrożeniach uzyskiwano redukcję zużycia środków ochrony roślin rzędu 5–15%. Nie jest to oszczędność gwarantowana w każdym gospodarstwie: zależy od presji agrofagów, rodzaju zabiegu i wyposażenia opryskiwacza. Funkcje map VRA są odrębne od bezpłatnej ewidencji.
Czy rok 2027 przyspieszy cyfryzację polskiej wsi?
Nowe wymagania to kolejny obowiązek, ale dobrze prowadzony rejestr daje także wiedzę o historii pól, zużyciu środków i kosztach produkcji. Nie wymaga przy tym nowego sprzętu.
Warto przygotować wykaz działek i upraw jeszcze przed sezonem 2027, wybrać sposób prowadzenia ewidencji i przyzwyczaić się do zapisywania zabiegów bezpośrednio po ich wykonaniu. Wtedy Rolnictwo 4.0 przestaje być hasłem z targów technologicznych, a staje się narzędziem ułatwiającym pracę w polskim gospodarstwie.
